Gıda

Antalya’daki tarım bölgeleri çevresinde tarım ilacı kalıntısı

Antalya’daki çiftçiler kırmızı örümcek, beyazsinek, yaprak biti, trips ve yeşil kurt gibi “zararlı”lardan çok dertli. Bu zararlılarla mücadeleye yarayan tarım ilaçları bu bölgede fazlaca kullanılıyor.

Aksaray Üniversitesi’nden Hasan Koçyiğit ve Firdevs Sinanoğlu, Alanya ve çevresinin en önemli su kaynağı olan Alara Çayı’nda pestisit kalıntısı aramışlar. Bu amaçla Alara Çayı üzerinde 4 adet numune alma noktası belirlenmiş. Bu noktalardan yağışlı ve kurak mevsimleri temsil edecek şekilde numuneler alınmış. Alınan numunelerde 110 çeşit pestisitin kalıntı seviyesi araştırılmış.

Sonuç: Alara Çayı’nda birçok yasaklı zirai ilaç kalıntısı bulunmuş.

Rapordan birkaç teknik cümle: “İnsektisit türü (Böcek ilacı. BS) olan ve klorlu hidro karbonlar sınıfında yer alan Endosülfan Alfa ve Endosülfan Sülfat parametreleri maksimum izin verilebilir çevresel kalite standardı değerinden yüksektir. İnsektisit türü (Böcek ilacı. BS) olan Cypermethrin değerleri de izin verilebilir çevresel kalite standardı değerinden yüksektir.

Deltamethrin, Metribuzin ve Dicofol, maksimum izin verilebilir çevresel kalite standardı listesinde yoktur. İnsektisit türü (Böcek ilacı. BS) olan ve klorlu hidrokarbonlar sınıfında yer alan Endosülfan Alfa, Parathion-methyl, Permethrin 1 ve Cypermethrinile Fungusit (Mantar ilacı. BS) türü olan Penconazolemaksimum izin verilebilir çevresel kalite standardı değerinden yüksektir.”

Bununla birlikte Koçyiğit ve Sinanoğlu iyimser bir yorum yapıyor: “Yasaklı olduğu halde bu aktif maddelerin varlığı eskiye dayalı bir kirliliği akla getirmektedir.”

Araştırmanın özeti:

Günümüzde sanayileşmenin ve teknolojinin gelişmesi hayatı kolaylaştırırken diğer taraftan çevre kirliliği sebebiyle kullanılabilir su kaynaklarının azalmasına sebep olmaktadır. Sanayileşmenin ve teknolojinin en önemli çevre kirleticilerden biri de tarımsal amaçlı kullanılan pestisitlerdir. Modern tarımın vazgeçilmezi olan pestisitler endüstriyel, evsel vb. olmak üzere birçok alanda kullanılmaktadırlar. Bu çalışmada Alanya ve çevresinin en önemli su kaynağı olan Alara Çayı sularında pestisit kalıntısının araştırılması amaçlanmıştır. Yöredeki tarım faaliyetlerinin yoğunluğu pestisit kalıntısının araştırılması açısından oldukça önemlidir. Bu amaçla Alara Çayı üzerinde 4 adet numune alma noktası belirlenmiştir. Bu noktalardan yağışlı ve kurak mevsimleri temsil edecek şekilde numuneler alınmıştır. Alınan numunelerde 110 çeşit pestisitin kalıntı seviyesi araştırılmıştır. Bu pestisitlerin seçilmesinde bölgede yetiştirilen yaş sebze ve meyvelerin ihracatında istenen parametreler, Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği Tablo-4 ve Tablo-5 dikkate alınarak belirlenmiştir. Alınan numuneler Quechers Metoduna göre ekstrakte edilip, LC-MSMS ve GC-MS cihazlarına enjeksiyon işlemi yapılarak analiz edilmiştir. Analiz çalışmalarında Tespit ve Tayin Limitleri ile Geri Kazanım çalışmaları yapılmıştır. Tespit Limitleri (LOD) 0,23 ile 9,67 ppb arasında değişmektedir. Analiz sonuçlarına göre tespit edilen pestisit değerlerinin Tayin Limitlerinden düşük olduğu gözlemlenmiştir.

Sonuç bölümü:

Bu çalışma, yaş sebze ve meyve yetiştirilmesinde önemli yeri olan Alanya’da bulunan Alara Çayı sularında pestisit kalıntısının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Alara Çayı’nda fiziksel parametrelerden olan sıcaklık, pH, EC ve ÇO parametreleri, “Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği” Tablo-2, Tablo-4 ve Tablo-5’e göre kıyaslandığında “Çok İyi Su” sınıfına girmektedir. “Kıta içi su kaynaklarının sınıflarına göre kalite kriterleri” ile karşılaştırıldığında ise 1. sınıf su kalitesine girmektedir. 4 farklı numune alma noktasında ve farklı 3 dönemde alınan su örnekleri ile yapılan pestisit analizlerinde nisan ve haziran aylarında şubat ayına göre pestisit çeşitliliğinin ve konsantrasyonunun arttığı tespit edilmiştir. Şubat ayında sadece Herbisit ve İnsektisit’e rastlanırken, nisan ve haziran aylarında Akarisit, İnsektisit, Herbisit ve Fungusit türlerine de rastlanmıştır. Bunun nedeni olarak sebze ve meyve için tarımsal ilaçlamanın bu aylarda yapılmasının etkisi olduğu düşünülmektedir.

Arjantin’de yüzey sularında pestisit kalıntısının araştırılmasına yönelik bir çalışmada en çok tespit edilen pestisitler Atrazin, Tebuconazole, Dietiltoluamid kimyasallarıdır (De Gerónimo vd. 2014). Bu çalışmada da en çok Endosülfan, Metribuzin, Permethrin, Malathion tespit edilmiştir. Başka bir çalışmada Sidney ve çevresindeki birkaç nehirden alınan su örneklerinde Acetamiprid, Clothianidin, İmidacloprid, Thiacloprid, Thiamethoxam araştırması yapılmıştır. Elde edilen sonuçların maksimum ve minimum değerleri µg/L olarak sırasıyla 0,37-0,02; 0,12-0,02; 4,56-0,05; 1,37-0,02; 0,2-0,04 olarak verilmiştir (Sánchez-Bayo ve Hyne 2013). Araştırması yapılan pestisitlerden Acetamiprid, İmidacloprid, Thiamethoxam bu çalışmada da yer almış fakat tespit edilememiştir.

Yasaklı aktif maddelerin bulunması ise yasaklı olduğu halde bu aktif maddelerin varlığı eskiye dayalı bir kirliliği akla getirmektedir. Yasaklı olmadığı dönemlerde kullanılmasıyla sediment ve toprakta birikim yapmış olabilirler. Yağmur suyu ile de taşınarak Alara Çayı’na taşınımı söz konusu olabilir. Tarımın yoğun olduğu alanlarda yer altı suları ile yüzeysel sulardaki pestisit kalıntısının karşılaştırılmasının yapıldığı bir çalışmada, yer altı sularında Endosülfan Alfa 0,78 µg/L; Chlorpyrifos 0,25 µg/L; Parathion-methyl 0,09 µg/L bulunurken, yüzeysel sularda Endosülfan Alfa ve Beta 0,42 µg/L; Dichlorvos 0,25 µg/L; Parathion-methyl 0,42 µg/L bulunmuştur. Sonuç olarak yüzey suyunun yer altı suyundan daha kirli olduğu tespit edilmiştir (Lari vd. 2014). Bizim çalışmamızda olduğu gibi yasaklı pestisitlere burada da rastlanmıştır.

Alanya’daki çiftçi ve zirai ilaç satan firmalarla yapılan görüşmelerde belirtildiği üzere Alanya’da en çok mücadele edilen zararlılar kırmızı örümcek, beyazsinek, yaprak biti, trips ve yeşil kurttur. Dolayısıyla bu zararlılarla mücadelede kullanılan pestisitler bu bölgede fazlaca kullanılmaktadır. İmidacloprid, Cypermethrin, Pyriproxyfen, Chlorpyrifos, Malathion, Dimethoate, Deltamethrin, Acetamiprid, Abamectin, Spirotetramat kimyasalları, satışı çok yapılan zirai ilaçların aktif maddeleridir. Abamectin ve Spirotetramat dışındaki maddelerin hepsi bu çalışmada araştırılmıştır. Bu maddelerden; Cypermethrin 1,98 ile 13,37 µg/L; Deltamethrin 1,32 ile 1,52 µg/L; Malathion 1,47 ile 2,72 µg/L arasında değişmektedir.

Yapılan başka bir çalışmada sudaki pestisit kalıntılarının belirlenmesi için Quechers metodu modifiye edilerek valide edilmiştir. Bu çalışma için Malathion, Chlorpyrifos, Profenofos, Pyriproxyfen, Lambda- cyhalothrin, cypermethrinalpha aktif maddeleri seçilmiştir. Validasyon çalışmaları sonucunda LOD 0,28 ile 3,23 µg/L; LOQ 0,95 ile 10,78 µg/L arasında çıkmıştır (AbdelGhani ve Hanafi 2016). Bu değerler bizim çalışmamızda LOD 0,23 ile 9,67µg/L; LOQ ise bakılan pestisitlerin %90’ında 10 µg/L çıkmıştır. %10’luk bir kısmın LOQ değerleri 10 µg/L’den büyüktür. Analizlerde kullanılan Quechers metodunun ölçüm limitleri, eser maddelerin tayini için yüksek kalmaktadır. Dolayısıyla Quechers metodunun, pestisit yoğunluğu fazla olan numunelerde uygulanması daha sağlıklı olacaktır.

Pestisit kalıntısının varlığının araştırıldığı bu çalışmadan anlaşıldığı üzere tespit edilen bazı pestisitlerin konsantrasyonları her ne kadar tayin limitlerinin altında kalsa da Alara Çayı’nda pestisit kalıntısının varlığından söz edilebilmektedir. Sediment ve toprakta da pestisit taraması yapılırsa daha gerçekçi ve belirleyici bir sonuç elde edilebilecektir.

Related Posts

Bir cevap yazın