Doritos cipslerdeki katkı maddelerinin analizi

Marketlerde birçok geleneksel lezzeti arayıp da bulamazken koca bir reyonun cipslere ayrıldığını görmek şaşırtıcı oluyor. Tabii belirli bir yaşın üzerindekiler için! Zira cipsler, çoçukların en sevdiği yiyeceklerin başında geliyor.

Cipslerin içinde ne var? Çocuklarımızın paket paket götürmesine gönül rahatlığıyla izin verebilir miyiz?

Bu soruya gözü kapalı evet demek mümkün değil. İki yıl önce okul kantinlerinde kızartma, cips, çikolata, gofret, şeker, kek ve tatlandırıcılı içecek gibi ürünlerin satılması, “Okullarda Obezite ile Mücadelede, Yeterli ve Dengeli Beslenme ve Düzenli Fiziksel Aktivite Alışkanlığının Kazandırılması” programı kapsamında yasaklandı. Cipslerden herhalde sağlık fışkırmıyor.

Çocuklar Doritos’u neden bu kadar çok seviyor? Hatta biraz ileri giderek söyleyelim Doritos neden bağımlılık yapıyor?

Amerikalı gıda bilimcisi Steven Witherly, “İnsanlar neden aburcubur sever?’’ Adlı kitabında bu soruya şöyle yanıt veriyor:

  1. Üzerinde kırmızı tozda lezzetin temel kaynakları tuz ve şeker yoğun biçimde bulunur. Ayrıca içinde MSG, disodium inosinate ve disodium guanylate gibi lezzet artırıcılar bulunur. Sarımsak ve peyniri de ekleyelim.
  2. Kırmızı tozda aynı zamanda asitler vardır. (Laktik asit, sitrik asit, yayıkaltı suyu.) Bu asitler tükürük salgılanmasını tetikler. Bunun kendisi başlıbaşına keyiflidir ve yenilen her şeyin daha lezzetli hissedilmesini sağlar.
  3. Beynimiz sert ama hemen eriyen bir şeyi ısırmaktan ayrı bir zevk alır. Gıdanın ağzınızda hemen kaybolması beyninizi daha fazla istemeye iter.
  4. Beynimiz yağı seviyor. Alınan kalorilerin yarısının yağdan gelmesi özellikle tercih sebebi. Doritos’larda ideal yağ oranı var: 70/140. Bir cips tanesinin yüzde 30’u yağdan oluşuyor.
  5. İnsan beyninin pişirilmiş gıdaları daha çok sevdiği de düşünülüyor. Doritos, yağda pişirilmiş mısırla tam aradığımız şey.
  6. Peynir lezzetli bir şeydir. Peynir, sindirim sırasında sindirimi yavaşlatan ve yağ alımını stimüle eden ve hatta narkotik etkisi yapan Casomorphin maddesinin salgılanmasına yol açar.
  7. Sarımsak, soğan ve peynir gibi lezzetler, özellikle yağla birlikte olduğunda ve özellike tükürükle karıştığında ve ağızda ısındığında beyni deli eder. (???Flavors like garlic, onions, and cheese spread fast, particularly when they’re found in fat calories, and especially when mixed with saliva and warmed up in the mouth. This conditions your brain to crave the food and can incite cravings in anyone in the room.)
  8. Parmak yalamak güzeldir: Steven Witherly’ye göre parmaktaki gıda maddeleri 5-6 kat daha yoğundur. Parmağınızı yaladığınızda beyninizde zevk patlaması olur.

Peki ama Doritos ve benzeri cipsler zararlılar mı? Veya ne kadar zararlılar?

Bu soruya yanıt vermek için önce en çok tüketilen cips markalarından biri olan Doritos’un içinde hangi katkı maddelerinin yer aldığına bakalım.

Bunun için Fransa’da kurulan “Open Food Facts” (Açık Gıda Gerçekleri) sitesinin yurtdışında yaptığı analizden yararlanacağız. Open Food Facts, Doritos cipslerinde 46 farklı katkı maddesi bulmuş. Analizin orjinal kaynağı şurada: https://world.openfoodfacts.org/brand/doritos/additives

Doritos’lardaki katkı maddelerine geçmeden tekrarlayalım: Bu maddeler, yurtdışında yapılan analizlerde bulunanlar.

Ama Avrupa Biriği’nin gıda katkıları konusunda çok sıkı kurallarının olduğunu, Open Food Facts’ın incelediklerinin bu kurallara uygun olarak üretildiklerini belirtelim.

Aşağıdaki tabloda yer alan katkı maddelerinin isimleri ve risk seviyeleri, Open Food Facts’ın incelemesinden alınmıştır. Neden riskli olduklarına ilişkin bilgileri ise ben, güvenilir kaynaklara dayanarak hazırladım.

Katkı maddesiÜrün sayısıRisk düzeyiNedir?Riskleri
E621 – Monosodium glutamate59Orta risk
E330 – Citric acid58Düşük risk
E160c – Paprika extract35Düşük risk
E262 – Sodium acetates29
E270 – Lactic acid29
E160b – Annatto27
E296 – Malic acid26
E262ii – Sodium diacetate20
E627 – Disodium guanylate17
E631 – Disodium inosinate16
E129 – Allura red ac15
E635 – Disodium 5′-ribonucleotide14
E102 – Tartrazin11Yüksek riskYiyecek ve içeceklere sarı renk vermek için yararlanılan katkı maddesi.Başta astım hastaları olmak üzere alerjik ve intolerans reaksiyonlarına yol açabilir. İngiltere’deki Southhampton Üniversitesi, çocuklarda hiperaktiviteye yol açabileceğini bulmuştur. AB’de paketlerin üzerine çocukların davranışlarında değişikliğe yol açabileceğini yazmak zorunludur.
E150 – Caramel10
E162 – Beetroot red8
E14XX – Modified Starch8
E110 – Sunset yellow FCF7
E150a – Plain caramel5
E262i – Sodium acetate5
E133 – Brilliant blue FCF4Düşük risk
E339 – Sodium phosphates3
E260 – Acetic acid3
E340 – Potassium phosphates2
E150d – Sulphite ammonia caramel2Yüksek riskKaramel rengini veren gıda boyası. Biradan çikilotaya kadar birçok üründe kullanılır. AB’de serbest. Kaliforniya, bir cinsin içinde bulunan maddelerin kansere neden olabileceğinin belirtilmesini zorunlu tutuyor. Ayrıca gıda alerjisi olanların uzak durması gerek.
E132 – Indigotine2
E339ii – Disodium phosphate2
E415 – Xanthan gum1Düşük risk
E414 – Acacia gum1Düşük risk
E297 – Fumaric acid1
E340ii – Dipotassium phosphate1
E320 – Butylated hydroxyanisole (bha)1
E100 – Curcumin1Düşük risk
E236 – Formic acid1
E551 – Silicon dioxide1Orta risk
E171 – Titanium dioxide1Orta risk
E341 – Calcium phosphates1
N° – No1
E960 – Steviol glycosides1
E421 – Mannitol1
E321 – Butylated hydroxytoluene (bht)1
E351 – Potassium malate1
E202 – Potassium sorbate1
E951 – Aspartame1
E319 – Tertiary-butylhydroquinone (tbhq)1
E508 – Potassium chloride1
E122 – Azorubine1

Bir cevap yazın